Dagboek Bobo (maart)

Hier volgen nog een paar dagboekfragmentjes van de maand maart. Op dat moment logeerde ik in Bobo-Dioulasso bij de ouders van Théodore, waar ik nu momenteel ook voor een hele tijd logeer. De dagboekfragmentjes komen dus heel goed overeen met m’n hedendaagse leventje.

blank

Aangekomen in Bobo-Dioulasso. Ik zou logeren bij een vriendin van Théo’s mama, maar dat bleek niet goed geregeld te zijn dus zou ik bij de Yameogo’s blijven. Mama had echter wat complexen: ze schaamde zich omdat ze mij geen comfort zou kunnen bieden, en volgens haar zou ik afzien met alle meisjes in één kamer op dunne tapijtjes. Geen ventilator, geen eigen kamer, geen bed, geen ruimte, geen water,… Théodore verzekerde zijn mama dat ik er alleen maar blank ‘uitzag’ en ze zich dus geen zorgen moest maken.

schattig?

Vandaag bestudeerde ik kleine Amine, een superschattig jongetje van zo’n 4 jaar oud,… Dat hij schattig is, dat vindt z’n (veel te lieve) moeder vast ook, want schattige Amine mag zowat alles doen waar hij zin in heeft. Ik aanschouwde hoe hij alles kreeg wat hij vroeg, als hij maar genoeg zeurde of riep. Het hoogtepunt was dat Amine plots midden in de woonkamer ging staan, z’n broek liet zakken en met een grote boog door de kamer plastte! Het spetterde bijna tot bij mij, maar niemand die er iets van zei. Z’n mama riep wel het dienstmeisje om met een dweil te komen. Hoewel de mama de beste bedoelingen heeft en zielsveel van haar jongen houdt, werd ik er – als beroepsmisvormde ‘opvoedster’ – toch even misselijk van. Niet van de urinegeur maar van de ‘permissieve opvoedingsstijl’. Had ik me blijkbaar toch vergist toen ik dacht dat Afrikaanse ouders enkel de autoritaire stijl kennen.

staren

Zondag ging ik voor het eerst naar de kerk van Théodore. Hijzelf zorgde voor de geluidstechniek en zat dus niet naast mij. Een héél irritante man zat 2 rijen voor me en zat zonder enige schaamte anderhalf uur lang naar mij te kijken. Ja, naar achter gedraaid terwijl alles vooraan gebeurde! Ik werd er na een halfuur echt GEK van en begreep niet dat z’n nek niet pijn begon te doen. Ik kon me absoluut niet concentreren, want de man keek me voortdurend recht in de ogen. Uiteindelijk schoof ik op naar de lege plaats naast me, in de hoop dat er een hoofd tussen ons zou terechtkomen. Maar de man schoof ook op. Ik werd helemaal kriebelig en begreep niet dat niemand anders er wat van zei! 10 minuten voor het einde van de dienst was de man plots weg en zag ik hem niet meer.

chéri

Na m’n reis naar Mali en Guinee, was ik voor het eerst weer op bezoek bij Rejane en de kindjes… en deze keer mét Théodore. Kleine Isabel zag ons in de verte komen en riep naar haar mama: “Oooh, de ‘chéli’ (chéri) van Irene is mooi!! Mama, mag ik hem een knuffel geven?”

Westerse Togolezen…

Op bezoek bij de (Togolese) familie Pasgo. Het eerste wat me opviel, was ze heel wat ‘Westerser’ leven dan de meeste families in Burkina Faso.
Ze eten aan een tafel enzo…

pruiken

Théodore heeft 5 zussen met kroeshaar. Ze dragen pruiken die ze door hun haren naaien of vlechten nephaar aan hun hoofd. Grappig om in de kamer overal plukken haar en pruiken te zien slingeren.
Nog grappiger is dat Théodore zijn kindertijd met 5 zussen traumatiserend vond, en al dat nephaar maar vies. Hij is echt ‘blij met mijn hoofd’ en doet niets liever dan mijn haren kammen =)

(foto: zus Irène)

Dagboek Guinee - Banfora (maart)

Nu ik hier in Burkina even vakantie neem, wil ik ervan profiteren mijn dagboek-achterstand in te halen... Hier nog enkele fragmenten voor de maand maart.

Straatplagerijen

Op straat heb ik vooral de plagerijen altijd heel bijzonder gevonden. Een volkomen onbekende kan me plots naroepen om me te vragen of ik niks voor hem meegebracht van de markt, en daarna doen alsof hij boos is omdat ik niet aan hem heb gedacht.

Slaaf

Er is ook het 'slaaf-spelletje', waarbij personen uit bepaalde families het 'recht' hebben andere families als slaaf in te schakelen omdat hun voorouders net iets belangrijker waren. Je hoeft mekaar anbsoluut niet te kennen voor dit spelletje, het volstaat mekaars achternaam gehoord te hebben. « Ik ben van die... familie, dus kleintje, jij bent m'n slaaf » « Niet waar, wij zijn van de smeden-familie en jullie zijn slechts boeren! » « Ja maar, zonder de boeren waren de smeden niks want.... » enzovoort.

Maitresse

Dan is er nog het 'jaloerse-vrouw-spelletje' (deze is hilarisch), meestal gespeeld door oude vrouwen uit de wijk of de familie. Zien ze een jongen en een meisje samen door de straat wandelen, roepen ze naar de jongen « Haa, dus ge bedriegt mij ! Wie had dat gedacht. Wacht maar tot ik mijn rivaal onder handen neem.»

Verlegen én lomp

Na een hele dag opgesloten te zitten op m’n kamer, kwam ik ‘s avonds dan toch eindelijk buiten. Zoals altijd zat iedereen samen op straat bij mekaar. Ik was beschaamd omdat ik heel de dag (ziek) in bed had gelegen en nog niemand me gezien had, dus probeerde zo onopvallend mogelijk ergens te gaan zitten. Mamadou (één van de Kaba-broers) merkte het toch op en vestigde iedereen z’n aandacht erop. Hij vroeg waarom ik hem geen goeiendag kwam zeggen, waarop ik antwoorde ‘omdat ik beschaamd ben’. Iedereen begon natuurlijk veel te hard te lachten. Ik vond het nog best oké (ik overwin m’n verlegenheid door ze uit te spreken) tot ik struikelde en midden in de groep mensen op de schoot van een andere broer terechtkwam… Beschamend grappig.

Gekke Papus

Papus is de oudste zoon van z’n moeder (z’n vader had al een zoon van zijn eerste vrouw). Hij is te gek, zit soms op zijn stilstaande moto broembroem-geluiden te maken, of niest plots kei hard en vraagt me dan : «Nu heb ik u wel bang gemaakt hé!»

Matras

In een winkeltje in Banfora (terug in Burkina Faso) raakte ik aan de praat met een jongeman die blijkbaar een matrassenwinkel had. Hij probeerde me te versieren door me een matras te beloven. Daar kon ik niks mee doen, zei ik, want ik had niet eens een bed. Dus kreeg ik ook een bed kado, maar ik zei dat ik niet eens een huis had dus niet wist waar ik dat bed zou zetten. Hij zei dat ik dan maar bij hem moest komen wonen… Ik lachtte kei hard en verzekerde hem dat ik op een dag zou langskomen om m’n matras en bed op te eisen… « M’n man zal er vast ook blij mee zijn » Waarop hij – :oals(ze gewoonlijk doen - begon te gillen en zich excuseren.

ariveee

Heej allemaal!

Snel een berichtje om te laten weten dat ik (mét alle bagage!) goed aangekomen ben in Burkina Faso. Fijn weer in het continent van de relaxte lachende mensen te zijn, rijst en to te eten, en kippen met hun kuikens over straat te zien wandelen. En heerlijk vooral om Théodore terug te zien en vééél te kunnen vertellen en tonen. Hij bedankt iedereen voor alle bemoedigingen en berichten en filmpjes en kado’s!

foto: speciaal bedankje van Théodore voor het hemd!

Dagboek Guinee (februari)

les enfants de Kankan

Na anderhalf jaar, zag ik eindelijk de kindjes terug. Ik heb in 2010 maandenlang met hen gewerkt en wilde graag zien wat er overbleef van m’n bibliotheekprojectje en uiteraard van m’n kindjes. Ik was amper van de mototaxi gestapt, toen een 30tal kinderen al rond mij huppelden en dansten en ‘Maaaadame, maaadame!’ riepen. Eén voor één wilden ze me groeten en zelf was ik dolgelukkig hen één voor één goed te bekijken of te knuffelen. Ik was verbaasd te zien dat ze amper veranderd waren, en dat ik nog zo goed als alle namen kende.
Seck vroeg of ik nu voor altijd zou blijven en Fara Pierre zei dat hij met mij mee wou als ik weer vertrok. Moussa zat naar me te knipogen, kleine Namory glunderde en grote Mory was heel cool en nu nog groter geworden dan mij! Mariame was zo verlegen dat ze zich verstopte en arme Saa was ook heel stil… hoewel hij nog wel wist dat ik van hem hou. Kleine Aicha trok nog steeds gekke bekken en spreekt nu vlot Frans! Hmmm wat zijn ze zalig.

honger of niet…

Sinds de dood van hun vader, zorgen de twee oudste broers van de familie, Papus en Mory (vélo, 'fiets' voor wie het vergat), voor de hele (uitgebreide) familie. Ook voor de andere vrouwen van hun vader met al hun kinderen en bezoekers dus. Hun doel tijdens mijn verblijf is me gelukkig maken en zorgen dat ik me meer dan thuis voel. Eenmaal ze ontdekten dat ik niet van zoete drankjes hou, maar wel van melk, kreeg ik regelmatig een grote fles melk kado (duur hier!). Soms komt Papus thuis met frietjes, of een rijke kipmaaltijd. Wanneer we samen van een heerlijk stuk vis genieten, halen Papus of Mory er voor mij de graten uit en word ik verplicht drie keer meer vis te eten dan zij. Zelfs als ik elders heb gegeten en dan terug thuis bij de Kaba’s aankom, moet ik absoluut nog ééns eten, honger of niet. Als ik heel de dag op stap was, moet ik ook de middagmaaltijd inhalen! Om 21 is er telkens nog een maaltijd! Denk maar niet dat ik hier verhonger… Als ik niet af en toe weiger, wordt er soms tot zes keer per dag eten in m’n mond gestoken en waait men mij koelte toe met een handwaaiertje! De Kaba’s vinden het héérlijk hun gast speciaal te verwennen. “We willen graag voortdurend je glimlach zien en weten dat je gelukkig bent hier bij ons.”

lichtje

Onderweg naar vrienden kwamen Mory en ik langs een marabout die Mory persoonlijk kent. De lieve man groette me vriendelijk en zei dat ik voor hen ‘een licht in de duisternis’ was. Geen idee waar dat vandaan kwam, maar zijn woorden bleven me nog dagen achtervolgen.

garibous in Kankan?

Dinsdag kwam m’n collega me halen om een gariboucentrum te bezoeken. Ik dacht aan een opvangcentrum voor garibous, maar het bleek gewoon het huis van de marabout zelf te zijn en zo’n 40 jongens die bij hem de Koran leerden. Ik wilde weten waarom er zo weinig garibous zijn in Kankan dus vroegen we het voorzichtig aan de marabout. Volgens hem nemen marabouts in Guinee niet graag teveel leerlingen in huis, want dan kunnen ze niet voor iedereen zorgen. Soms engageren ouders zich in het begin om financieel bij te dragen, maar laten ze het daarna afweten. De kinderen hebben niet genoeg eten en zoeken daarom wat extra bij de vrijgevige moslimbevolking. Deze marabout had echter zijn land, waar hij omwille van de kinderen vanalles plant. Zelfs de overheid moedigde zijn initiatief aan.
Er zijn dus wel garibous is Kankan maar je kunt niet spreken van een echte problematiek. Blijkbaar heerst er (meer dan in de grote ‘echte’ steden) ook meer een ‘dorpscultuur’, waar iedereen voor iedereen zorgt en naar elk kind wordt omgekeken. Er slapen geen kinderen op straat en zowel ouders als marabouts als de gemeenschap lijken er samen op toe te zien dat ongezonde (uitbuitings)praktijken niet voorkomen.

ziek

Ik lag veel te laat in bed en had weer veel te veel saga saga gegeten…

gemeenschapsleven

Het dagelijks leven hier in Kankan is echt zo bijzonder anders. Iedereen deelt alles met iedereen, iedereen moeit zich met alles. Op welk uur je ook ergens aankomt, er staat altijd eten voor je klaar. Zelfs als er weinig is, wordt het gedeeld met iedereen. Buren kunnen over de straat (weg) staan roepen naar mekaar dat ze zich gaan wassen en mekaar daarna zullen spreken. Gewoonlijk zit iedereen buiten op straat, te babbelen, thee te drinken of spelletjes te spelen. En de meisjes vlechten elkaars haren...

Een (onbekend) kind dat zich niet gedraagt op straat (bv. steentjes gooien) kan door eender wie gestraft worden, zelfs door een jongen van 15 die net voorbij komt. Een ander onbekend kind kun je zonder risico met je geld naar de winkel sturen om bv. water voor je te kopen. Enerzijds is men best streng (hard!) voor kinderen, anderzijds is elke jongen of man op z’n gemak met een baby op schoot. Alle mannen lijken lief te zijn voor babytjes, zelfs tieners van 14 kun je zien rondlopen en spelen met een babytje, terwijl ze volop kusjes en knuffels geven.
Onder de mannen is handjes geven en schootzitten doodnormaal. Roze broeken, teenslippers of hemden: geen probleem (tenzij het ‘echt’ is, dan riskeer je gestenigd te worden)…
Voor ouderen wordt ontzettend veel respect getoond, maar voor de grap mag je wel een oude vrouw provoceren. Ze hebben allemaal gevoel voor humor en zullen meestal terugroepen ‘kom hier dat ik u slaag geef!’

Dagboek Mali-Guinee (februari)

voorbestemd

Cheick en ik stopten aan de rivier in Bamako (Mali) om pootje te baden en bij te praten. Er viel heel wat te vertellen. Ik vertelde over Théodore en hij over Rachel, waar hij al vier jaar lang van houdt. Rachel is echter van jongsaf voorbestemd om de tweede vrouw te worden van iemand die vandaag nu pastor is geworden, maar het meisje nog steeds opeist; voor zijn zoon dan. Hij bedreigt Cheick al jaren en zegt dat enkel over zijn lijk het huwelijk tussen Cheick en Rachel zal kunnen plaatsvinden.

groentjes en garibous

‘s Avonds ontmoetten we een heel boeiende vrouw in Bamako, met nog boeiender werk: Lorna, een alleenstaande Canadese (zwarte) vrouw die in Douantza woont (Mali), vlot Peul spreekt en zeven dagen per week, driemaal daags tot 80 garibous voedt en verzorgt! Ze doet dit alleen (zonder partner of personeel) maar wel met de garibous samen! Ze gaan mee naar de markt, snijden groentjes, koken, delen uit, wassen af. Ze maakt er echt haar werk van de kinderen te betrekken en ook met de gemeenschap (moslimbuur, winkelier,…) heeft ze een goeie relatie. Zelfs met de ‘meesters’. In het begin bezocht ze hen samen met haar trouwe moslimbuur en vriend. Tegenwoordig gaat ze dikwijls alleen en vandaag bellen de meesters haar zelfs op als er een kind problemen heeft of ziek is.

jeuk

Vanuit Bamako moest ik een taxi nemen naar Guinee. Taxi’s met 7 plaatsen waar we met 10 (vooral dikke mensen :-) ingepropt worden. Ik zat helemaal achteraan en kon niet eens m’n hoofd rechthouden, laat staan krabben als het ergens jeukt. De laatste uren kon ik wel huilen en wilde ik alleen maar heel even m’n benen strekken. Echt een verademing eindelijk aan te komen.

(foto: 'Fiets' met een tante)

fiets

Ik logeer bij de familie van Mory Kaba, een echte Malinkéfamilie die al generaties lang in Kankan woont. Mory wordt nog steeds ‘fiets’ genoemd (in het Frans ‘vélo’ of in het Malinké ‘nesso’). Ik begrijp nu pas dat zijn grootvader (de eerste man met de fiets in Kankan) ook Mory heette en daarom enkel m’n vriend en niet de andere broers nesso of nessotii (eigenaar van de fiets) wordt genoemd. Op straat roepen ze hem na ‘héé! Vélo!’ en zelfs zijn mama noemt hem zo: fiets.

(foto: Papus)

hoe ze ervoor zorgen dat je je welkom voelt

 Mory’s oudere broer Papus stond zijn grote kamer met tweepersoonsbed aan me af voor 3 weken. Achteraf pas begreep ik dat hij door mij met drie anderen in het mini-kleine kamertje van Mory moest slapen… Hij zorgde ervoor dat er altijd leuke muziek op stond in m’n (zijn) kamer. Maar het wordt nog erger, want hij kocht ook een nieuwe matras voor me een een ventilator. Toen hij merkte dat ik me vrij ongemakkelijk voelde bij zijn vrijgevigheid en zijn speciale aandacht, zei hij dat hij sowieso een nieuwe matras had willen kopen, en kocht hij ook een ventilator voor zijn broer en voor zijn moeder!
“En vanaf nu telkens wanneer je in Kankan bent, in dít je familie en woon je hier bij ons.”

sagasaga

Ik ben nog maar 2 dagen in Kankan, en ik heb al 3 keer mijn lievelingsgerecht gegeten.
In Guinee heet het ‘wusenfida’, maar alle collega’s en heel de familie Kaba heeft m’n Malinees woord ‘saga saga’ overgenomen.
Mory herinnerde zich van 2 jaar geleden dat ik dat zo graag at, en op de avond dat ik aankwam, had hij zijn moeder gevraagd voor mij saga saga klaar te maken.
De volgende ochtend stond er warm water klaar om me te kunnen wassen in de persoonlijke douche van mama Kaba. Ook voor een lekker ontbijt was gezorgd: melk, thee, brood… en saga saga!
’s Avonds kwam iedereen terug van het werk en aten we samen uit één grote schaal.
Saga saga inderdaad.

Dagboek Koudougou (februari)

Begin februari wilde ik naar Mali om enkele garibouwerkingen te bezoeken, en daarna verder te reizen naar Guinee. Omwille van de onrusten werd mij echter aangeraden een week of twee te wachten tot het gevaar geweken was. Deze twee weken bracht ik door in Koudougou, een stad niet ver van de hoofdstad Ouagadougou. Hier enkele dagboekfragmentjes... 

pizza’s vanavond?

Koken hier in Burkina Faso is toch zo anders dan in België, waar velen toch steeds minder ‘koken’, en steeds meer ‘voor eten zorgen’. Hier kun je nooit is iets uit de diepvries halen, nooit is een pizza, kebab, chinees of frietjes bestellen, nooit restjes van twee dagen geleden opwarmen en vooral:

nooit weten hoeveel mensen er zullen mee-eten.

Het kost me wel even moeite om eraan te wennen. Ik heb tot nu toe steeds meegegeten in andere families, maar nu kook ik uitzonderlijk voor twee weken zelf, en dit dagelijks voor minstens drie personen.

’s Morgens ben ik vanaf 9 uur al onderweg naar de markt, want groenten en vlees of vis moet je de dag zelf kopen. Kip kun je enkel levend vinden, en als ik vis wil klaarmaken, moet ik eerst weten wat ik er allemaal uit of af moet halen (blijkbaar niet de kop, want die eet je op).
Ik had best wat stress de eerste dagen en stelde me heel wat vragen:
Waarom leggen vrouwen hier een plastiekzak op hun rijst als ze koken? Hoe maak ik atiéké klaar zonder vergiet? Wie gaat mijn kip slachten? Hoe snij je ajuin als je geen plankje hebt? Waarom mag ik niet fluiten terwijl ik kook? Hoe maak je de maaltijd lekker als je geen provencaalse kruiden hebt? Waarom mag je tijdens het koken plots wél je linkerhand gebruiken? Hoe hou ik de geiten en kippen weg van m’n net gesneden groenten. Hoe kan ik m’n Italiaanse lievelingsgerecht klaarmaken zonder kaas, hesp, room, champignonnen en witte wijn!?
… en zullen ze het eigenlijk wel lekker vinden?

stel je 'gewoon' eens voor

Dat je 's avonds nooit kunt lezen omdat er geen licht is.
Dat je steeds de afwas moet doen zonder wasbak.
Dat je verschillende dagen volledig zonder water zit.
Dat je je laatste 10 cent uit moet geven.
Dat je niet zeker weet of er de volgende maaltijd eten zal zijn.
Dat je verstikkende dorst hebt, maar enkel heet water kunt vinden.
Dat je je op een plakkerige brandend hete dag niet kunnen wassen.
Dat je bij 40°C geen plekje schaduw vindt.
Mij overkwam het allemaal wel eens, en als ik meer moeite had gedaan, kon ik het zelfs vermijden...
…maar voor velen is het heel 'gewoon'.

over rundsgehakt en kinderen krijgen

Toch eens spaghetti bolognaise proberen maken. Er is uiteraard geen kaas, maar wel vonden we na lang zoeken een man die gratis met zijn machine van ons rundsvlees gehakt wilde maken! Théodore en ik brachten ook een bord spaghetti naar onze oude buurman. Die was héél verrast en zegende ons met veel kinderen!

handen tekort

Ik had handen te kort om alle ajuinen en tomaten te dragen, en tegelijk het poortje open te duwen. Klaar om te gaan koken, af te wassen, kleren te wassen en op te ruimen.

De dochter van onze oude buurman zag me van ver de poort binnengaan en kwam me achterna. “Je hebt weer veel werk vandaag zie ik, zal ik je helpen?”
Ze is zo heerlijk lief en wastte alle borden én kleren, zodat ik enkel naar het eten moest kijken.

Ik heb er eigenlijk geen woorden voor,
voor hoe lief ze is.

rood?

De vrouwen van de oude buurman zijn ook zó lief. Zij verkopen hun tomaten en ajuinen, maar geven me dikwijls een halve kilo extra kado. Toen ik wat ziek was ging dat algauw de hele buurt rond, maar ze kwamen wel vragen of het beter ging!

En ze zijn niet alleen lief maar ook hilarisch. Toen we voor het afscheid bij de buurman langs gingen, hadden we een heerlijk gesprek met zijn vrouwen. Dat wil zeggen, ze vroegen vanalles in het Moré aan Théo, en achteraf vertaalde hij alles. Uiteraard gingen ze ervan uit dat er veel meer zwarten in de wereld zijn dan blanken (want dat merken ze toch alle dagen!) en vroegen ze ook aan Théodore welke kleur mijn bloed eigenlijk had...?

Dagboek Bobo (december-januari)

Heej iedereen!

Het spijt me dat ik hier al zo lang niets meer heb gepost. 'k Ben tegenwoordig ook met zoveel tegelijk bezig. Onder andere met een site over m'n toekomstig project voor garibous in Banfora. Die kun je vinden op enfantsdebanfora.wordpress.com.

Verder moet ik nog sinds december vorig jaar dagboekfragmentjes plaatsen! Hier alvast wat meer over afgelopen december en januari:

Dioula

Dikwijls verwijten m’n Peulbroers me dat ik (nog) geen Peul wil leren. Ik wil me eerst op Dioula concentreren, en dat gaat goed vooruit.
Wel hoor ik dikwijls mensen zeggen dat ik een Peul-accent heb als ik Dioula spreek! Grappig.

Therapie ajuintjes

Een heel ontroerend moment voor mij, was toen ik de ajuintjes vroeg wat ze afgelopen 7 maanden tijdens de therapielessen geleerd hadden. S. (15) wist te zeggen dat God van hem houdt en dat hij niet dom maar getalenteerd is. A. (10!!) zei… “Je houdt van ons en leerde ons ook om van mensen te houden…” waaraan hij na een korte pauze toevoegde “en we leerden het kwaad te vergeten dat ons vroeger is aangedaan”.

Jaaa?

Op 1 januari begon zeer concreet het mooie verhaal met de grote man in het felrode hemd. Ik was al sinds mei in Bobo, en al 8 maand lang was het gemakkelijk voor me geweest om overal mooi ‘nee’ te roepen (en me daarmee netjes aan het liedje van ‘De Mens’ te houden).
Tot m’n grote verbazing kwam dat er plots niet zo gemakkelijk meer uit...
'Geen nee' werd even later 'misschien ja' en tenslotte 'jaaa' zoals geoefende liplezers kunnen lezen op volgende foto:

  

Kamertje

In januari woon ik even alleen in een kamertje, naast een fijne familie waarmee ik dagelijks optrek en eet. Het werk met de (ex)gariboujongens is eventjes afgelopen, maar ik werk nog wel hun schriften af en heb nog héél wat te regelen qua mails, les Dioula, nieuwsbrieven, lessen opvoedingsondersteuning, toekomst, enzovoort. Ik heb enkel de kast die ex-garibou J. voor mij heeft gemaakt (die verdient vandaag z’n geld met timmeren!) en van de buren kreeg ik een matras en een stoel! Verder staat er zowat niets in m’n kamer, en ik werk al zittend op een matje, alle papieren en schriften zowat overal op de grond…

‘Mama van Fatoumata: 72598636’

(Stond al in nieuwsbrief 6)Wat er precies was misgelopen weet ik niet. Lag het aan m’n gebrekkig Dioula of aan het fantaseertalent van jonge kinderen? Alleszins stonden plots alle kinderen van de wijk aan m’n poortje te drummen, elk met een briefje in de hand! Op de briefjes vond ik de telefoonnummers van alle mama’s en alle papa’s van de kindjes. Ik moest superhard lachen, hoewel ik er absoluut niets van begreep. Achteraf werd mij door één van de mama’s uitgelegd dat haar dochtertje thuis was komen vertellen dat ‘de blanke vrouw de nummers van alle ouders had gevraagd en in ruil alle kindjes een kadootje zou kopen’. Geen idee welke schavuit dit verhaal heeft verzonnen... maar ALLE kindjes waren er ingelopen, én alle ouders.

Connecté

Van ‘connecté’ gesproken. Op 29 januari om 13 u 24 minuten en 17 seconden stipt vormden Théodore en ik elkaars nummer op de gsm, waardoor we allebei hoorden dat onze ‘contactpersoon in communicatie’ was. We hadden elkaar nochtans gezegd dat we die dag niet zouden bellen naar elkaar, maar zonder reden hadden we beiden toch zo’n opwelling. Ik was stomverbaasd, en wist zelfs niet dat het mogelijk was.

Rotselaar!

hoj allemaal!
ben sinds maandag alweer terug thuis in Rotselaar. M'n telefoon heeft echter nog'n probleempje maar vanaf volgende week (dinsdag?) hoop ik  bereikbaar te zijn op m'n oud Belgisch gsm-nummer. Op de vaste thuislijn kunnen jullie uiteraard wel al bellen! Ik probeer alvast foto's te selecteren zodat niet iedereen 2500 plaatjes hoeft door te kijken. Hopelijk tot gauw iedereen?
irene

2 weekjes

hoj iedereen!

Voor de ongeruste lezers laat ik even weten dat ik niet meer in Mali ben. Twee dagen na m'n vertrek uit Bamako stond plots het hele land op z'n kop en werden alle grenzen gesloten. Gelukkig ben ik daarvan gespaard gebleven want ik wil binnenkort België nog eens binnenspringen.
Voorlopig ben ik nog 2 weekjes in Burkina Faso, maar als alles goed gaat land ik de 16de april om 16u40 op Nederlandstalige bodem.
Ik kijk ernaar uit jullie allemaal terug te zien, kaas vlees melk pizza capuccino boterhammen roomsaus kebab groenteslaatjes champignons en zwarte olijven te eten en te genieten van een zacht Belgisch zomertje (hier is het deze maand gemiddeld 40°C).

tot gauw!
irene

vanuit Mali deze keer

hoj iedereen!

een berichtje vanuit Mali deze keer...

Ik heb (met veel moeite) afscheid genomen van Kankan en ben weer op de terugweg richting Burkina Faso. Hier in Mali heb ik de tijd genomen om voor jullie een nieuwsbrief te schrijven, dus die komt er zeer binnenkort aan...

Zelf ben ik niet zo'n pikante eter maar ik doe niets liever dan naar een schaal Afrikaanse pepertjes kijken. Hier in het Mandégebied noemen we het 'foroto'.

een fotootje voor m'n papa laten we zeggen:

Hutjesstad

Hoj allemaal,
Hier vanuit m’n geliefde hutjesstad Kankan een kort berichtje om jullie te laten weten dat ik niks tekort kom. Ik logeer in de moslim Malinké-familie Kaba en wordt verwend als was ik de koningin zelf. Ik heb m’n kindjes teruggezien, collega’s, vrienden en buren en heb hier de tijd van m’n leven.
Later hopelijk meer details over m’n bezoekjes en m’n koninginnenleventje…
De plannen voor Senegal worden vermoedelijk uitgesteld en dus keer ik binnenkort terug naar Bamako om daarna door te reizen naar Burkina. Eind april of begin mei denk ik dan eens langs te komen thuis, hoewel ik nog steeds niets durf beloven.
Veeeeeeeel liefs enzo van mezelf,

irene

Dagboek Bobo (december)

Koekje

Tijdens het ajuinenuurtje stopte ik één van A’s koekjes in zijn mond en onmiddellijk bood ook S. mij zijn koekjes aan. Ik was stomverbaasd dat net S. mij zijn koekjes wilde afstaan (ja diezelfde S. die zo van eten en drinken houdt) en stond op het punt ‘nee danku’ te zeggen , toen ik S. met zijn mond wijd open zag zitten. Met zijn vrije hand gebaarde hij dat ik ook hem moest voeden zoals ik bij A had gedaan!

Vergeving

Vergeving is in de seculiere wereld niet zo bekend en populair, maar ik weet uit ervaring hoe bevrijdend en genezend het is. Dikwijls sta ik er opnieuw van versteld hoe Jezus zonder enige wrok of haat zijn moordenaars in de ogen kon kijken en God vervolgens vroeg hen te vergeven, voordat hij z’n laatste adem uitblies.Dit in tegenstelling tot veel bekende ‘helden, profeten of andere idolen’ die vlak voor hun dood het hoofd van hun vijand op een schaal vragen, of nog op een andere manier wraak proberen nemen.
Uiteraard zeer menselijk, maar een gebrek aan vergeving doet vooral het slachtoffer zelf kwaad. Ook dit onderwerp komt aan bod tijdens de therapielessen met de kinderen, die allen slachtoffer zijn geweest van zware mishandeling, verwaarlozing, intimidatie, uitbuiting, enzovoort. Het lijkt menselijk gesproken onmogelijk en eigenlijk bijna sadistisch deze kinderen te vragen hun vijanden te vergeven. Aan de hand van verhalen, tekeningen en andere illustraties hebben we het echter toch aangedurfd dit onderwerp te behandelen. J. (18) die al jaren wordt achtervolgd door verterende haatgevoelens,heeft vandaag de tiran vergeven die J. als een slaafje voor hem op straat liet bedelen en hem na een vluchtpoging zo afgeranseld heeft dat J. er jaren later nog gezondheidsproblemen aan overhoudt. De dag van vergeving hadden we allebei zin om te huilen, maar vandaag zegt J. dat hij echt bevrijd is van zijn innerlijke pijn en wrok en nooit gedacht had dat hij van dit afschuwelijke trauma zou kunnen genezen. Ik dank Diegene die ons het perfecte voorbeeld gaf.

Weer ‘n teenslipper

Teenslipper lijkt echt een terugkomend thema te zijn doorheen mijn verhalen. Ik zou is moeten uitzoeken hoe ik er en rubriek van kan maken. Allesinds hier weer een teenslipper verhaal, voor de trouwe nieuwsbrieflezers echter al bekend. Deze keer was het na het grote gariboufeest op 15 december… Zo’n 800 jongens hadden de voormiddag al duplospelend en theaterkijkend met ons doorgebracht… Bij het naar huis gaan vergat zowat iedereen zijn teenslippers, en droeg Leo een hele hoop schoenen naar buiten op straat. Ook ik was tijdens het feestelijk gebeuren m’n teenslippers ergens kwijtgeraakt, en zocht nu in de hoop schoenen naar dat paar dat ik het mijne noem. Tijdens m’n zoektocht kwam ik tot de ongelukkige conclusie dat één van de garibous zich vergist had en er met één van m’n teenslippers vandoor was. Zelfde kleur en vorm maar toch zichtbaar verschillend. Tot op vandaag loop ik rond op twee verschillende teenslippers. Eigenlijk hilarisch en best fijn te weten op die manier met één van m’n bandietenvriendjes verbonden te zijn.

GrOOt kerstkado

Al weken voor kerst zei Mariam dat ze een GROOT kado wou voor kerst. Ik vond niets heerlijker dan blijven herhalen dat ik stiekem haar naam getrokken had en haar een GROOOTE maar lege doos beloofde. Op kerstdag stond er inderdaad een groot kado klaar, ingepakt in zwarte vuilniszakken, beplakt met kleurrijke bloemen, om een beetje te ‘verbloemen’ hoe lelijk het kado was. De kinderen hoopten natuurlijk allemaal dat dit enorme kado voor hen zou zijn! Maar het was voor Mariam, die enkel een lege doos uit de verpakking haalde en een plaagbriefje. Uiteraard had ik een leuk tweede kadootje achter de hand en was ze echt blij. Als opvoedster vond ik het echter een heerlijke illustratie voor haar en vooral voor onze jongens.
Is't niet in deze context dat men wel is spreekt over wat blinkt maar geen goud is...
Tis niet al goud wat blinkt ofzo… (verbeter mij als het spreekwoord niet correct is, mijn Nederlands gaat wat achteruit hier).

Dagboek Bobo (november)

1 november

Jemimah is aangekomen in Bobo! Heerlijk om haar van de bus te zien stappen en in haar armen te vliegen. Ik begon spontaan in het Frans tegen haar. De taalmengeling was wel even wennen voor me. En voor haar ook.
De eerste dag al meteen naar Maison Esperançe en daarna naar Maison Refuge. De eerste weken gaan we gewoon mijn werkprogramma volgen. Tijdens de therapie zit Jemimah niet bij mij maar de andere broers zorgen goed voor haar. Y., die mij al maanden wilt verkopen, probeerde Jemimah gelijk in zijn kamp te krijgen. Ze zouden de winst delen…

Slim

(Voor de trouwe nieuwsbrieflezers niets nieuws)
Tijdens onze ajuinen-namiddag leerden we over dienstbaarheid (dienen) en liefde (de ander geven wat je zelf wilt hebben) als een antwoord op egoïsme en haat.
S. zou zich een hele week op ‘dienen’ concentreren en I. had ‘geven’ gekozen. Onze stiekemerd S., een jongen van 13 die vooral veel van eten en drinken houdt, had gelijk en schitterend plan. Hij nam de fles fruitsap in zijn hand en grinnikte tegen I.: “Moi je te sers, et puis toi tu me donne!"
(Ik zal je bedienen, daarna kun jij me alles geven!)

Tabasci

6 november, Tabasci-feest voor de moslims. Jemimah en ik waren uitgenodigd bij m’n fijne vriend Diamand (je schrijft Diama, maar dat wist ik in het begin niet). Zijn familie is super: lieve mama(‘s), schattige broertjes en zusjes en een heerlijke papa (zie foto groene papa met rood zoontje). Die man is zo zalig spontaan lief grappig. Soms nodigt hij me persoonlijk uit en dan wilt hij dat ik uren met hem praat en niet met zijn zoon.

Vliegje

(Opnieuw al gekend door m’n trouwe lezers)
Tijdens het tabasci-feest wilde ik me neerzetten om te eten van de feestmaaltijd die net voor mij was klaargezet. S. (13) verliet zijn plek en kwam plots heel ongerust maar wel discreet in m’n oor fluisteren: “Tantie, er is een vliegje in je bord gaan zitten!”
Ik keek naar m’n bord en zag absoluut niets. “Is hij weer vertrokken?” fluisterde ik terug. En ja hoor, de vlieg was al lang verdwenen, maar S. vond het toch onrustwekkend. Misschien hoopte hij dat ik m’n bord zou afstaan?

Sammy

Sammy, een jongeman (moslim) uit de wijk die ik amper ken maar die altijd met me wilt babbelen en telkens opnieuw mijn telefoonnummer vraagt. Op Tabasci-avond tijdens een kerkdienst (waar ik niet aanwezig was!) komt hij doodleuk af. Als hij mij niet direct ziet, loopt hij vol vertrouwen op de pastoor af. “Ja, ik heb een rendez-vous met Irene, maar ik vind haar niet. Ik heb haar proberen bellen maar de verbinding is slecht!” Zo liegen tegen een pastoor, en daarbij nog doen alsof hij christen is... “Ja het feest... tchoh, da’s voor de moslims hé.”

Banfora

Fijn klein stadje in Dioulagebied van Burkina Faso (met echter héél veel garibous). Weekendje rust met Jemimah en twee vrienden. Heerlijk ontspannen! Kleine watervalletjes en vijvertjes en rotsen en verstopplekjes en picknick en vrienden en ALLES ! Drie dagen lekker onnozel mezelf zijn met Jemimah.



Bedankt God, maar de saus moogt ge houden

Samen op restaurant met Jemimah en twee vrienden. Na de maaltijd zei Leo dankbaar « Que Dieu bénisse la source » (wat ongeveer wilt zeggen ‘God, zegen de voorziener van deze maaltijd’). Jemimah begreep niet wat Leo precies zei en vroeg me in het Nederlands: “God beware de saus???” Ze had inderdaad wat saus op haar bord laten liggen en begreep niet waarom Leo dat zei. Hilarisch.
‘Bedankt God voor de maaltijd, maar de saus moogt ge houden’. Vandaag lachen Leo en ik er nog mee.

Versiertruc

Omstandigheden kunnen je soms op de hilarischte versierzinnetjes brengen. Zoals die avond toen ik met Jemimah, A. en Y. op restaurant zat en het vlees niet tussen m’n tanden uitkreeg. A. bood heel lief aan me te helpen met z’n tandenstokertje…
"Juffrouw, je hebt wat vlees tussen je tanden. Sluit je ogen even, ik zal je helpen met m’n tandenstokertje”

Hutje

‘s Avonds kwamen we aan op het project van Pan Bila in Ouagadougou, en sliepen Jemimah en ik in een… hutje! Na al die hutjes die ik al gezien en bezocht heb, werd het wel is tijd in ééntje te slapen. ‘s Ochtends zagen we de jongens van het straatkinderen-project. Ze zijn nog altijd even zalig! S. schreeuwde het uit toen hij me zag. Hij herinnerde zich nog zo goed de goocheltrucjes die ik ooit had opgevoerd voor hen.



Beste poep

Met Pagnagdé en Jemimah naar de spaghettiavond van Pan Bila. Lekkere avond maar zonder kaas… De meisjes van het project deden allerlei spastische dansen voor ons. Echt… één van de dansen is volgens mij echt omter spastischt ! X-benen, voeten scheef op de grond, poep naar achter en dan als een gans rondsloffen. In een andere dans moest je steeds met de poepen tegen elkaar springen. Wie het minst pijn heeft, heeft de beste poep!

mooiste jongen van heel Bobo

In het begin huilde hij elke keer hij me zag, maar hij stak wel z'n tong naar me uit! Vandaag is hij van z'n angst verlost en doet hij niets liever dan poseren voor de foto...
Zijn naam is 'LeVieux' = OUDJE

hier'n paar foto's vanuit Bobo...

Groot garibou kerstfeest:


... 800tal jongens schuiven aan om hun kerstpakje te ontvangen.

Afscheidsdagje zwemmen met m'n ajuintjes:


...zwemmen in grootste hotel van Bobo-Dioulasso

Straattoiletten:


...jongens en meisjes strikt gescheiden

Bobolese natuur op 1 minuutje wandelen:

Mali

hoj allemaal!

vanuit Bamako (Mali) snel een mailtje om jullie te laten weten dat ik hier goed aangekomen ben.
Ik heb m'n reis wat moeten uitstellen omwille van de problemen in Mali, maar nu alles weer rustig is ben ik toch met wat vertraging kunnen vertrekken. In Mali wil ik echter niet veel tijd nemen. Ik ben hier enkel om m'n visa te regelen voor Guinee. Volgende week hoop ik dan naar Kankan te vertrekken en daarna hoop ik dat het snel kalmeert in Senegal... maar dat ziet er voorlopig niet zo goed uit.
Helaas geen tijd om m'n berichtje boeiender te maken!

liefs,
irene

foto kerstfeestje garibous

De dag dat er zo'n 800 jongens van een geslaagd kerstfeest konden genieten...
en ikzelf ook, samen spelend met de nieuwe duploblokken.

Dagboek Bobo (oktober)

je veux de l’amour

Kleine A. is die jongen die zich het gezicht van zijn moeder niet herinnert, en de stem van zijn vader amper gehoord heeft voordat hij ‘weggegeven’ werd. Afgelopen vrijdag was hij slechtgezind en zagerig. Mijn Dioulameester had een kort gesprekje met hem en daarna werd ik erbij geroepen. Ik was er zeker van dat ik A. onbewust verdriet had gedaan en dat dat nu uitgeklaard moest worden. Maar integendeel, het probleem was… dat A. wilde dat ik zijn mama werd! Hij wilt niet dat ik ooit wegga, hij voelt zich dikwijls alleen en wilt dat ik hem vasthou. Ik hoorde de woorden uit de mond van een graatmager 10jarig jongetje: ‘Je veux de l’amour!’. Ik kon wel huilen.

de laatste to

Wauw, soms kan ik toch zo heerlijk onhandig zijn. De dag dat ik dacht dat ik voor het laatst to at (maispureebol)… schepte ik uiteraard m’n bord goed vol. Ik wilde in’t geniep in m’n kamertje gaan eten, want vandaag zou ik absoluut met niemand delen! Het bord in één hand, gsm in de andere (want de gsm moet uit mijn zak om de sleutel onderaan te kunnen nemen), en dan proberen met de sleutel m’n deur te openen! Goot ik toch wel niet alle to en alle saus tegen de deur. De laatste to, de laatste saus! Mijn laatste minuten met de kinderen (want die dag verhuisde ik) …kon ik alles beginnen opkuisen.

verhuisd

Ondertussen woon ik niet meer in Maison Refuge maar thuis bij de oprichters van het project. Er zijn heel wat zaken veranderd (en dat was uiteindelijk toch ook de bedoeling): Om te beginnen eet ik dagelijks gezonde en bovendien heerlijke maaltijden. Geen to meer, maar wel vlees, kaas, groente… zelf pizza! Dat had ik 4 maand lang amper geroken. Het komt mijn gezondheid zeker ten goede. Het werk gaat heel goed:we volgen dagelijks een strikt programma waarvan iedereen goed op de hoogte is. De jongens kunnen me niet meer volledig opeisen en ze hebben niets meer te zeggen over de vrienden die me wel of niet mogen komen halen en over het uur dat ze wensen dat ik thuis ben. Er worden mij geen 100 vragen per dag meer gesteld, en ik moet niets meer met iedereen delen. Ik moet nooit meer op de vuile grond zitten en er zitten nooit meer smerige handen in m’n haar. Ik hoef niet alles uit te leggen wat ik doe, en niemand vraagt me zakgeld. Ik moet niet 300 keer per dag heen en weer lopen omdat iedereen me nodig lijkt te hebben, en ik hoef nooit meer ruzies op te lossen. Als ik lessen wil voorbereiden, zitten er geen jongens meer naast me om me te zeggen dat ik genoeg heb gewerkt voor vandaag, en om 6 uur ‘s morgens komt niemand meer aan m’n raam staan zeuren dat ik op moet staan.
Wie me goed kent heeft het al lang begrepen: ik mis het leven in Maison Refuge met de broers verschrikkelijk!

moto-'accidentje'

Al motorijdend met J. achterop toch wel mijn teenslipper niet verloren!

Dagboek Bobo (september-oktober)

snok

Als het geregend heeft vliegen er veel ééndagsvliegen met grote vleugels rond te fladderen. De jongens vingen ze in water en bakten ze daarna in de pan tot een heerlijk knapperig hapje!
Beter in de mond dan rondfladderend rond de voetbaltafel. Een snok aan één van de stokken en zo’n vlieg wordt verpletterd tussen een voetballer en een tafelrand.

ramadan

30 augustus, ramadanfeest, dus overal wordt gekookt en gegeten. Best boeiend hier: families maken eten voor heel de wijk en daarna gaat iedereen overal langs. Tot 100 man kan zo langskomen, en je krijgt eten nog voor je de mensen groet.

eenzaam knaapje

Een klein huilend jongetje gevonden, helemaal alleen aan het wandelen, weet zelfs niet waarheen. Ik heb een hele zoektocht met hem ondernomen, alle mama’s op de markt gevraagd of ze het kindje kenden. Sommigen zeiden dat ik het jongetje maar moest houden. Het allerlaatste kraampje bleek het kraampje van de dankbare (?) mama te zijn, hoewel ze me maar flauwtjes bedankte. Als ik nu naar de markt ga, kennen de vrouwen me: ‘heb je vorige keer de mama gevonden?’, ‘waarom heb je het kindje niet gehouden ?’

pincet

J. en D. doen niets liever dan hardnekkige haartjes zoeken op m’n benen en die met een pincet uittrekken, terwijl ik in m’n dagboek schrijf. Daarvoor laten ze zelfs iemand anders in hun plaats op m’n gsm spelen! Ik vind het hilarisch, vooral omdat ik het in België hoogst beschamend zou vinden. Maar hier kan het ons allemaal niets schelen.

Dagboek Bobo (augustus: vervolg)

liefjes vader

I. (19) is hilarisch. Elke avond staat hij buiten met zijn liefje voor de poort van haar huis. De momenten dat hij niet bij haar kan zijn, neemt zij stiekem de telefoon van haar mama om I. te bellen of te rinkelen. Soms vergeet I. echter dat dit nummer van haar mama is! “Komt ge?” Mama had opgenomen… I. begon te liegen dat het verkeerd verbonden was en dat hij zelf in Ouagadougou was enzovoort. Het werd een heel heen en weer gebel tot de vader ertussen kwam en I. thuis uitgenodigd werd! I. smeekte me om mee te gaan want hij deed het in zijn broek van de schrik. Dus ik ging mee en samen spraken we met liefjes vader. Het kwam erop neer dat deze wou dat I. zijn dochter (en vrouw! haha) met rust liet, tenzij I. z’n vader stuurde om een huwelijk te regelen!

Michaël! (eind augustus)

Mijn neef Michael is aangekomen. ‘t Is echt wel fijn met hem: beetje de tourist uithangen, lekker eten, Bobo leren kennen, mijn Dioula oefenen met rasta’s die ons lastigvallen. We bezochten de oude moskee, de oude wijk van animisten, moslims, griotten en smeden. We zagen de heilige vissen, het bloed en de veren van dagelijkse dierenoffers, de fetishbeelden die aanbeden of geraadpleegd worden… Boeiend vreemd allemaal.

rupsen

Een echte Bobolees houdt van rupsen. De Peul moeten er meestal echter niets van weten. Als ik rups heb gegeten, moet ik achteraf 5 keer mijn tanden poetsen als ik nog met m’n Peulbroers wil praten… Onlangs hadden we (S. en ik) plots zin om over de markt te marcheren en te zingen: “An be situmu fe!” (wij willen rupsen!). Ik vond het zalig ons zo belachelijk te maken, en S. (13) deed ook heel enthousiast mee, maar J. (16) schaamde zich dood en vroeg er onmiddellijk mee op te houden.
Hmm, naar de markt gaan en zingen dat je op zoek ben naar rupsen… word je echt vrolijk van.