Trouwen in Afrika – bij madame Bazié

Schoonheidssalon GALYJO, het was geen hut vol dorpsvrouwen want we zaten midden in de stad, maar hier zou wel alles gebeuren. Vlak voor ik aankwam hadden de meisjes een dode muis gevonden in één van de schuiven (zie foto: schuif onder spiegel). Verder zat er niet veel interessants in de schuiven. Ik bracht m’n eigen schmink mee, want met zwarte fond de teint kon ik niet veel beginnen…

Ik had een 5tal Burkinabese meisjes ter beschikking die me samen verzorgden: haren wassen (met koud water om tijd te winnen, want opwarmen betekent eerst een vuurtje aansteken!), haren krullen, nagels lakken, enzovoort…

Mama, Charis en Jemimah waren meegekomen om te kijken hoe het ging. Bijzonder hen erbij te hebben, ze waren van zo ver gekomen.

Achter een gordijn mocht ik m’n jurk aantrekken. Geen kleurrijk traditioneel gedoe, maar een hyperwesters trouwkleed besteld via internet. Aangezien hetzelfde Mooré-woord nasara zowel ‘christen’ als ‘westerling’ betekent, wordt hier ook al het niet-westerse (traditioneel Afrikaanse trouwkledij, henna-tekeningen e.d.) als islamitisch of animistisch en dus anti-christelijk beschouwd. Om de lokale christenen niet te shockeren en onnodig gepraat te vermijden, koos ik daarom m’n “Afrikaans kostuum” voor België, en het Westers kleed voor Afrika!

Madame Bazié, de bazin van het salon, was hilarisch. Ik moest van haar allerlei poses aannemen voor de foto: dromerig in de spiegel kijken, m’n sluier vastnemen, sssht doen met m’n vinger, enz. Ze was erg fier op haar bruidje, en ik lachte me een ongeluk.

En toen was het zover. In de auto en richting kerk!

Trouwen in Afrika - de burgertrouw

Ook in Afrika bestaan er gemeentehuizen waar alles min of meer officieel gebeurt. En ze worden gebruikt trouwens, er stonden die dag bijna 30 trouwceremonies op het programma van de burgemeester, en zo’n 128 in de hele stad Bobo. Niet dat het voor de burgemeester een probleem was een uur te laat aan de dag te beginnen! Vrienden en familie van verschillende koppels verdrongen mekaar dan ook aan de ingang. Iedereen wilde als eerste binnen (1), wat uiteindelijk bijna tot een vechtpartij leidde (2). Onze ceremoniemeester “won” het gevecht van de ceremoniemeester van een ander koppel (2) en dwong ons te gaan zitten op de plaatsen die voorzien waren voor het trouwend koppel. Onze familie had geen plek om te zitten, want alle plaatsen waren ingenomen door mensen die voor een ander koppel kwamen! (3) “Maak aub plaats voor de familie van het koppel!” werd er dwingend gevraagd, maar iedereen bleef vastbesloten zitten. Rechtop dan maar! (4)

(1)

  (2)

 (3)

 (4)

Het werd helemaal te gek toen de burgemeester ons aansprak als meneer Yameogo en juffrouw Jackeline Weetikveel… Théo voelde zich niet echt bereid om met ene Jackeline te trouwen. “Bent u niet Jerome Yameogo??” vroeg de burgemeester…
Blijkbaar trouwde er een andere Yameogo die dag. Snel door die papierstapel heen, en dan opnieuw beginnen alsof er niets gebeurd is.

Even later kwam het er zonder enige emotie uit, als een ingeoefend zinnetje dat te snel werd uitgesproken: “Dan verklaar ik jullie nu man en vrouw, en kus.”

 

De burgemeester grijnsde naar Théo’s getuige. Ze waren verrast elkaar hier aan te treffen, 2 goede vrienden waren het. En het verbaasde me niet. Rasta’s zijn het, allebei. Dat zeggen ze hier als iemand chill of koel is en nergens ooit een probleem in ziet. Op ons avondfeest kwam onze rasta-burgemeester ook plots langs! Leuke verrassing.

(Théodore met zijn getuige Pasgo)

(Ik met mijn getuige Rejane)

Trouwen in Afrika

Trouwen in Afrika… hoe zou ik me dat vroeger voorgesteld hebben? Koeien of kamelen als bruidschat, traditionele bruidskleding in mooie gekleurde stoffen, hennatekeningen op handen en voeten, versierd worden door de vrouwen van het dorp, in een hutje vreemde rituelen ondergaan, dansen op djembémuziek rond een kampvuur, de huwelijksnacht doorbrengen in een hut met heel de bevolking aan de deur, wachtend op een bebloed laken?

Alleszins een groot feest rond een kampvuur, of op het strand, met palmbomen, strooien rokjes en blote voeten… tot de vroege ochtenduren.

Maar zo is het niet gegaan. Er kwamen misschien wel een aantal elementjes in het echte verhaal terug. Het koetje bijvoorbeeld… hoewel dit geen echte bruidschat was, was het wel één van Théo’s nonkels die het koetje had gekocht als bijdrage aan het feest. "Zo'n meisje krijg je niet gratis" zei de familie dan.

In m'n volgende vertelsels beschrijf ik telkens een stukje van onze trouwerij. Niet alles, dat zou uren schrijf- en leeswerk zijn. Maar die momenten die net wat 'anders' waren, daar wil ik wel wat van kwijt.
Ik probeer er telkens foto's bij te vinden! Veel leesgenot.

het vrolijk triestig verhaal van Missy - slot

Op 26 december was het zover. Er werd een groot feest gehouden en Missy werd de vreugde van velen. Mijn eerste brochetje at ik terwijl er zes of meer zwarte handen in m’n haren zaten voor het trouwkapsel. De rest was voor na de kerkdienst. Zelfs diegenen die vol afschuw waren weggedoken tijdens de gruwelijkste momenten, smulden nu zonder schroom of schuldgevoel van ons beestje.
Missy volbracht.

(niet boos zijn Christel, vegetariërs of andere geshockeerde lezers, we hopen gauw weer'n nieuw beestje te kopen, deze keer voor langer!)

het (vrolijk) triestig verhaal van Missy - deel 4

Het leek niet voor direct te zijn… dus hernamen we allemaal onze activiteiten. Toen Théo’s neefjes en nichtjes kwamen roepen dat het ‘zover’ was, was het eigenlijk al voorbij. Het minst vrolijke moment uit Missy's verhaal hadden we gemist. De man met het mes was klaar met zijn missie. Missy had haar laatste adem uitgeblazen en leek meer op steak dan op koe. De hawaiketting lag naast een (wel nog herkenbare) poot in een grote plas bloed. Uit de buik werd – door een man met blote handen - allerlei ‘gortigs’ gehaald: een heleboel darmen en 4 magen.
’s Avonds zag ik zeker 100 mensen in de tuin van de Yameogo’s zitten, in kringetjes rond een bord alsof ze samen aan het eten waren. Toen ik even beter keek zag ik dat mensen van zowat overal waren komen helpen om haar in stukjes te snijden. Missy had bijna haar missie volbracht... (wordt vervolgd).

dagboek Bobo (december)

fond de teint

We rijden naar madame Bazié die m’n trouwkapsel en schmink zal verzorgen. Ze wil alvast wat proberen om de dag zelf niet voor verrassingen te staan. En maar goed… madame Bazié mag dan wel bekend staan als de beste en ‘modernste’ kapster en schoonheidsspecialiste in Bobo, ze heeft echter geen mascara, eyeliner, en vooral geen fond de teint in mijn huidskleur! Enkel zwarte tinten voor de Afrikaanse vrouw… Die zou ik toch liever niet gebruiken.
De dag van de trouw heb ik voor het shminken dan ook enkel haar spiegel gebruikt, en verder zelf m’n plan getrokken…

(foto: Madame Bazié)

vuil mopje

Toen ik bij het begin van een gebedsmoment wou voorstellen dat Théo eerst zou bidden, en ik nadien zou aanvullen (“Tu pries, je complète?”) hoorde Théo iets heel anders. Hij keek me dan ook heel ongelovig en onbegrijpend aan. “Wat zeg jij nu: tu pries Dieu qu’on pète???”

verlegen

“Als we nu eens – zonder Théo en Irene – plots langsgaan bij de familie Yameogo en daar zonder al te veel woorden een pan eten brengen?” stelde Simon voor. Jemimah en een deel van de familie Vleugels waren aangekomen in Bobo, maar Théo’s familie hadden ze nog niet ontmoet. Het was kerstavond en iedereen was druk bezig met de voorbereidingen van een klein feestje, maar uiteindelijk vertrok Simon toch met Jade, met Jemimah, en met een pan eten. Théo’s familie woont geen 100 meter, maar wel 100 putten en grachten verderop. Het was pikdonker, maar met een klein zaklampje als gids, en het lichtje dat bij de Yameogo’s thuis schijnt als referentiepunt kwamen ze veilig aan. Achteraf hoorden we dat Jade van het begin tot het einde van het bezoekje haar handen voor haar ogen had gehouden. Ze gaf wel een correcte uitleg: “Ik ben verlegen”

Dora

De tweede ontmoeting ging een heel pak beter, dankzij Dora. Want Dora’s vriendin is onze vriendin!

het vrolijk triestig verhaal van Missy - deel 3

Rond kerstmiddag kregen we plots een telefoontje… Missy komt eraan! Peuljongen Belco was met haar op weg, achterop de moto (in een karretje wel te verstaan) helemaal uit dorpje Soumousso. Missy werd met luid gejuich onthaald voor de deur van de Yameogo’s. Zowel de familie Vleugels, als Théo’s familie en een heleboel neven, vrienden en buren verzamelden zich rond het karretje. De hawaiketting werd plechtig over Missy’s hoorns gelegd, voordat ze uit het karretje ‘gesleept’ werd om haar naar een schaduwplekje te brengen waar ze kon uitrusten van de reis. De veelkeurige ketting stond onze miss erg goed! Je moet toch íets versieren als je op kerst geen kerstboom hebt… (wordt vervolgd).

Louise's verhaal...

Louise komt uit Ivoorkust uit een gezin van tien kinderen: vier meisjes en zes jongens. De vier meisjes leven allemaal nog, maar de jongens – álle jongens op één na – zijn gestorven. Binnen een periode van minder dan tien jaar, zag Louise (zelf reeds getrouwd en moeder van zes kinderen) haar broers en ook haar vader één voor één het leven verlaten. Eén voor één stierven ze, op vreemde onverklaarbare wijze.

Zo stond de jongste broer Abel op een ochtend op met zo’n hevige buikpijn, dat hij krioelend van de pijn naar het ziekenhuis werd gebracht. Tijdens een operatie vond de dokter een enorm nest mieren in zijn buik. De dokter zweerde nooit eerder zoiets te hebben gezien, en insinueerde dat het alleen maar tovenarij kon zijn. Enkele jaren later was enkel zoon Michel, voorganger van een evangelische kerk, nog in leven.

Ten slotte stierf een schoonzus van Louise. De verbitterde vrouw had heel haar leven in haat geleefd, haat naar haar man toe en naar de familie van haar man. Op haar sterfbed biechtte ze – in het bijzijn van een pastor en vijf getuigen - op dat zij degene was die alle mannen in de familie vervloekt had om hen uit te roeien. Zelf had ze nooit een vinger uitgestoken, maar ze was steeds naar een tovenaar gegaan die haar precies zei welke offers ze moest brengen en welke rituelen ze moest uitvoeren. Wat haar precieze motivatie was, heb ik uit Louises verhalen niet duidelijk kunnen opmaken. Wel begrijp ik mama Louise weer ’n beetje beter. Waarom ze soms zo verzonken is in gedachten, waarom ze zich zo optrekt aan Jezus, en waarom ze zo gehecht is aan haar enige zoon, Theodore.

dagboek Bobo (november) - vervolg

het vrolijk triestig verhaal van Missy – deel 2

  

foto's: dorpje Soumousso, Peulherder

“Het is een meisje…” zei één van de mannen. “Een juffrouw eigenlijk, maar nog geen dame.” Een jong wit koetje stond ons aan te staren. We bekeken haar wat beter, vooral haar kop. Zes mannen verzamelden zich om over de koe te discussiëren. “…of haar kop niet te groot was voor de hawai-ketting?” werd er gevraagd. De verkoper verzekerde ons uiteraard dat dat geen probleem zou zijn, die zou zeker passen. Er werd wat om gegrinnikt en gegiecheld, waarna de knoop werd doorgehakt. We nemen haar. Théo gaf het geld dat hij eerder van tonton Jonas kreeg terug aan zijn nonkel, die het op zijn beurt aan nonkel Philippe gaf. Philippe gaf het geld aan de eerste man die zich bij ons had aangesloten, en deze gaf het aan de jonge Peul voordat het bij de verkoper aankwam! Ja…zo gaat dat hier nu eenmaal, iedereen heeft z’n plaatsje in de rang.
Voorlopig mag het koetje nog in het dorp blijven waar ze verzorgd wordt door de jonge Peulherder. Maar vanaf nu is Missy (koe in Dioula) ons koetje. …voor ’n tijdje toch. (wordt vervolgd)

foto: discussie over de ketting

foto: tonton Jonas

nonkels

1 maand voor het huwelijk begonnen in Bobo de familebijeenkomsten. Alle (verre of dichte) nonkels werden bijeen geroepen ten huize Yameogo. Van de meeste van hen kon Théodore amper de familieband uitleggen. Hij wist enkel dat hij hen al altijd ‘tonton’ had genoemd. Ook in Afrika is het sociale leven geëvolueerd en Théodore en ik hadden het recht de vergaderingen bij te wonen. Hoewel tonton Jonas de bijeenkomst aan mekaar praatte kregen Théo en ik best vaak het woord. We mochten al onze wensen uitspreken en niets werd beslist zonder onze goedkeuring. Ik had gelukkig ook zeer weinig meisjesdromen voor het huwelijk, en had me al lang neergelegd bij het idee dat niets zou gaan zoals ik het me ooit had voorgesteld. ‘Mijn’ trouwfeest had ik al in België gehad… en perfect was het!

 

foto: ontmoeting onder de mangoboom

roze

Twee dagen later vertrok Théodore naar Banfora. Hij had daar twee dagen om een huisje te vinden! Over een maand zijn we namelijk getrouwd, en we hebben nog geen idee waar we gaan wonen. Meer tijd is er niet om naar Banfora te gaan, dus het was nu of ‘nooit’. ’s Avonds belde Théodore me, dat hij het bijna-perfecte huis gevonden had, met alles wat we wilden en wensten, maar wel één probleempje: álle muren in huis waren fel roze geschilderd. Er was geen sprake van schilderen, dus uiteindelijk lieten we het huis voor wat het was: leeg, en roze. De volgende dag vond Théodore gelukkig een huisje dat ons beter lag. Duurder dan we gehoopt hadden, en niet met álles wat we wensten, maar met zachtgele muren.

ayooo!

Om me te plagen praat Théo’s mama soms Mooré tegen mij. Ze weet dat ik er bijna niets van versta, maar probeert me toch uit. “Wat ga je zeggen als de burgemeester je vraagt of je met Théodore Wendépayanguedé Yameogo wilt trouwen?” vroeg ze mij in het Mooré. Ik was zo fier dat ik had begrepen wat ze vroeg en antwoordde luid “AYO!”… Vergat ik even dat AYO nee is, en NYEE is ja. Voor mij klinkt het juist omgekeerd.